Các kỹ sư của VSAP Lab đi tập huấn tại Đài Loan (Trung Quốc) vào tháng 6/2026. Ảnh: VSAP Lab
Tại sao làm đóng gói tiên tiến
Đóng gói chip là quá trình bảo vệ con chip khỏi tác động của môi trường, đồng thời tạo ra các kết nối điện để chip có thể giao tiếp với những linh kiện khác và hoạt động trong một thiết bị điện tử.
Có thể hiểu một cách đơn giản, trong cách đóng gói truyền thống, chip sau khi được chế tạo trên tấm wafer thường được cắt thành từng miếng riêng, sau đó gắn lên một đế nền và kết nối với các chân tiếp xúc bên ngoài. Phần lớn các gói chip truyền thống chứa một chip đơn, đảm nhận một hoặc một số chức năng nhất định.
Nhưng các bộ xử lý hiệu năng cao, chẳng hạn hệ thống xử lý AI hiệu năng cao, lại cần đóng gói tiên tiến kết nối nhiều chiplet (còn gọi là chip thành phần), bộ nhớ băng thông cao (HBM), đế trung gian và hàng nghìn kết nối siêu nhỏ trong cùng một bộ xử lý, kỹ sư Trần Quốc Huy, tại Cadence Vietnam giải thích.
Đồng thời, thay vì phải chế tạo mọi chức năng trên một con chip duy nhất, nhà sản xuất có thể kết hợp những thành phần được chế tạo bằng các công nghệ khác nhau. Chẳng hạn, "phần thực hiện tính toán phức tạp cần mật độ transistor cao có thể được sản xuất bằng công nghệ tiên tiến nhất. Trong khi đó, những phần giao tiếp, điều khiển hoặc quản lý nguồn điện không nhất thiết phải sử dụng công nghệ đắt đỏ như vậy, có thể được sản xuất bằng những quy trình đã phát triển và có chi phí thấp hơn", kỹ sư Trần Quốc Huy nói.
Đây là một hướng phát triển ngày càng quan trọng khi việc cải tiến hiệu năng xử lý của chip bằng cách tiếp tục thu nhỏ transistor trở nên phức tạp và tốn kém, thậm chí đã đến giới hạn vật lý.
Theo kỹ sư Nguyễn Thị Bích Yến, đồng sáng lập VSAP Lab, công ty lựa chọn tập trung vào đóng gói tiên tiến và phát triển các giải pháp công nghệ riêng. Một trong những mục tiêu quan trọng là từng bước xây dựng năng lực làm chủ quy trình và cải tiến các vật liệu, cấu trúc bên trong gói chip.
Kỹ sư Bích Yến, đồng sáng lập VSAP Lab, chia sẻ về công nghệ đóng gói của công ty, tại hội thảo bán dẫn ngày 17/11/2026. Ảnh: BTC
Lợi thế ban đầu của VSAP Lab nằm ở đội ngũ sáng lập gồm chín chuyên gia người Việt giàu chuyên môn, làm việc ở nhiều trung tâm bán dẫn như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), và đã đóng góp vào hơn 300 bằng sáng chế trên toàn cầu, theo thông tin công ty công bố.
Các nhà đồng sáng lập có kinh nghiệm trong thiết kế vi mạch, công nghệ vật liệu, đóng gói bán dẫn tiên tiến, tích hợp chiplet, phát triển quy trình công nghệ, vận hành nhà máy và thương mại hóa sản phẩm. Hiện công ty có 30 nhân sự, trong đó có sáu tiến sĩ, các chuyên gia, kỹ sư và đội ngũ quản lý trong lĩnh vực bán dẫn (dự kiến sẽ mở rộng quy mô lên 60 nhân sự vào năm 2027).
Với tổng vốn đầu tư dự kiến 1.800 tỷ đồng (72 triệu USD), VSAP Lab sẽ triển khai dây chuyền đóng gói Chip-on-Substrate (CoS) trong giai đoạn đầu, dự kiến khai trương ngày 28/11/2026. Đây là công nghệ đóng gói tiên tiến dùng để đặt bộ xử lý và các chồng bộ nhớ băng thông cao HBM lên cùng một đế nền – tức một tấm mạch nhiều lớp nhỏ, có các đường dẫn rất mảnh, dùng để kết nối chip với các chân/ball của gói và với bảng mạch in bên ngoài.
Mục tiêu của VSAP Lab là hoàn thiện quy trình CoWoS (Chip-on-Wafer-on-Substrate) vào cuối năm 2027. CoWoS là nền tảng đóng gói tiên tiến do TSMC phát triển và thương mại hóa, được sử dụng trong các hệ thống tính toán hiệu năng cao như NVIDIA H100 và B200.
Trước mắt, VSAP Lab tập trung chế tạo các đế trung gian RDL (RDL interposer). Đây là cấu trúc gồm nhiều lớp dây dẫn kim loại siêu mảnh, giúp kết nối các chip với nhau và với đế nền bên dưới. "Chúng tôi hy vọng cuối năm 2027, VSAP có thể làm hoàn chỉnh quy trình CoWoS", kỹ sư Nguyễn Thị Bích Yến cho biết tại hội thảo quốc tế về bán dẫn hôm 17/11 tại Hà Nội.
Quy trình tích hợp công nghệ CoWoS. Nguồn: VSAP Lab giới thiệu tại một hội thảo bán dẫn ngày 17/11 tại Hà Nội
Ngoài việc phát triển quy trình đóng gói, VSAP Lab còn muốn cải tiến một số công đoạn và vật liệu cấu thành gói chip. Ba hướng nghiên cứu đáng chú ý của công ty liên quan đến cấu trúc dây dẫn RDL, vật liệu tản nhiệt và công nghệ tách lớp silicon.
Tích hợp linh kiện ngay trong đế trung gian
Với các chip tiên tiến sử dụng tiến trình 2-3 nm, đế trung gian có thể cần tới 15-18 lớp dây dẫn RDL để kết nối và truyền tín hiệu giữa các chip. Số lượng lớp dây dẫn lớn khiến việc tối ưu không gian và thiết kế kết nối trở thành một bài toán quan trọng.
Một hướng mà VSAP Lab nghiên cứu là tích hợp các linh kiện thụ động như cuộn cảm và tụ điện ngay trong các lớp RDL, thay vì đặt chúng riêng biệt trên bo mạch bên ngoài. Nếu thực hiện được, giải pháp này có thể giảm số lượng linh kiện bên ngoài, tiết kiệm không gian và thu nhỏ kích thước tổng thể của gói chip.
Một bài toán khác là tản nhiệt. Các hệ thống tính toán hiệu năng cao có thể tích hợp tới 16-32 GPU xử lý và tính toán. Khi hoạt động ở công suất lớn, các GPU sinh ra lượng nhiệt đáng kể. Nếu nhiệt không được dẫn ra ngoài kịp thời, chip có thể phải giảm tốc độ xử lý để tránh quá nhiệt. Nhiệt độ cao cũng làm tăng dòng điện rò rỉ trong transistor, khiến chip tiêu thụ thêm điện năng.
VSAP Lab đang nghiên cứu cải thiện khả năng dẫn nhiệt của vật liệu epoxy và vật liệu underfill – loại vật liệu dùng để lấp đầy khoảng trống giữa chip và lớp nền. Mục tiêu là tăng hiệu quả truyền nhiệt, hạn chế hình thành các điểm nóng bên trong gói chip.
Một mẫu sản phẩm chip gắn trên substrate dùng cho kính thông minh do ông Lê Hoàng Phúc, giám đốc đối ngoại và phát triển kinh doanh của VSAP Lab giới thiệu tại hội nghị VKAISS 2026 ở Hàn Quốc. Nguồn: Ngọc Đặng
Tách lớp silicon để giảm chi phí
Hướng nghiên cứu thứ ba liên quan đến công nghệ SmartCut, một phương pháp tách lớp silicon nhằm giảm lượng vật liệu bị hao hụt trong quá trình chế tạo đế trung gian.
Trong phương pháp truyền thống, sau khi gắn chip lên đế trung gian silicon, phần đế này phải được mài mỏng từ khoảng 750 micromet xuống còn 50-100 micromet để phù hợp với các công đoạn đóng gói tiếp theo. Quá trình mài cơ học kết hợp đánh bóng hóa học - cơ học vừa tốn kém, vừa làm thất thoát nhiều silicon, đồng thời có nguy cơ gây cong vênh và ảnh hưởng đến chất lượng sản xuất.
SmartCut cho phép tách lấy một lớp silicon mỏng để chế tạo đế trung gian, thay vì mài bỏ phần lớn vật liệu. Phần silicon còn lại của tấm ban đầu có thể được tái sử dụng, qua đó giảm lãng phí nguyên liệu và chi phí sản xuất.
Nhà máy đóng gói của VSAP Lab có công suất thiết kế 10 triệu sản phẩm mỗi năm. Tuy nhiên, sản lượng thực tế còn phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện, xác nhận quy trình sản xuất và nhu cầu của khách hàng. Hiện doanh nghiệp cho biết đã có một số đơn hàng quy mô nhỏ trong các lĩnh vực ô tô, thiết bị đeo thông minh, kính thông minh và chip xử lý AI. Để phục vụ sản xuất, VSAP Lab được trang bị hệ thống phòng sạch đạt các cấp độ ISO từ 10.000 đến 100, cùng nhiều thiết bị và máy móc chuyên dụng.
Theo kỹ sư Trần Quốc Huy, sự phát triển của chiplet và công nghệ tích hợp dị thể đang mở ra cơ hội cho những quốc gia chưa sở hữu các nhà máy chế tạo chip (fab) trong đó có Việt Nam, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn. Tuy nhiên, cơ hội này không đồng nghĩa với một thị trường ít cạnh tranh.
Các trung tâm bán dẫn lớn trong khu vực đều đã có những lợi thế đi trước: Đài Loan có TSMC và ASE Technology đều đang nằm trong ngành đóng gói tiên tiến; Hàn Quốc có thế mạnh về bộ nhớ, sản xuất wafer và điện tử; ngay tại Đông Nam Á thì Malaysia cũng đã có nhiều doanh nghiệp hàng chục năm kinh nghiệm vững chắc trong lĩnh vực đóng gói và kiểm thử chip; Singapore nổi bật với hạ tầng nghiên cứu và chuỗi cung ứng công nghệ cao. Trong khi đó, Ấn Độ đang đẩy mạnh các chương trình ưu đãi quy mô lớn để thu hút đầu tư vào ngành bán dẫn.
Sự xuất hiện của VSAP Lab là một bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực phát triển công nghệ bán dẫn do người Việt làm chủ. Nhưng để hình thành một ngành công nghiệp đóng gói tiên tiến, Việt Nam vẫn cần thêm các doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và nhà cung ứng phụ trợ cùng tham gia, tạo nên một hệ sinh thái đủ sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.